Jak zadbać o siebie w relacji z niedojrzałymi emocjonalnie rodzicami?

Nawet znając cechy niedojrzałych emocjonalnie osób i umiejąc je rozpoznać, dla wielu osób przyznanie, że dotyczą one ich własnych rodziców jest bolesnym i długotrwałym procesem. Trudno przyznać, że rodzice nie byli idealni, popełnili wiele błędów lub ich działania były krzywdzące. 

Co utrudnia przyznanie, że było się źle traktowanym przez rodzica? 

W dzieciństwie traktujemy rodziców jako superbohaterów – którzy zawsze mają rację, wszystko wiedzą i dobrze sobie radzą. Konfrontacja tej wizji z rzeczywistością może być bardzo bolesna. Nie bez znaczenia pozostają też kulturowe i rodzinne przekazy dotyczące funkcjonowania w rodzinie – „nie wolno mówić źle o rodzicach”, „rodzina jest najważniejsza”, „rodziców zawsze trzeba szanować”, „rodzice wiedzą lepiej”. Jeżeli ktoś całe życie słyszał takie komunikaty, może mu być bardzo trudno przyznać, że rodzice źle go traktowali czy nie zaspokajali jakichś potrzeb, ponieważ będzie to traktowane jako akt nielojalności wobec nich. Dorosłe dzieci często też fantazjują o tym, że rodzic się zmieni – gdzieś pod powierzchnią, z tyłu głowy, czai się nadzieja, że okażą autentyczne zainteresowanie, empatię i szczerą troskę. 

Jeśli rozpoznasz u swojego rodzica cechy niedojrzałości emocjonalnej, jak możesz zadbać o siebie w tej relacji? Lindsay Gibson proponuje 5 skutecznych strategii postępowania z niedojrzałymi emocjonalnie rodzicami. 

  1. Porzucenie roli wybawiciela_lki
    Jedną cech charakterystycznych dla wielu osób wychowywanych przez niedojrzałych emocjonalnie rodziców jest rzucanie się im na ratunek (często zanim w ogóle zostaną o to poproszeni). Za takim nadmiernym poczuciem odpowiedzialności kryje się silna potrzeba zdobycia akceptacji „zasłużenia” na ich miłość. Może to prowadzić do zbytniego zaangażowania się w życie rodziców i ich problemy. 
  1. Wymijające odpowiadanie
    Stosowanie wymijających odpowiedzi jest szczególnie pomocne w przypadku osób, które mają tendencję do „wiercenia dziury w brzuchu” tak długo, aż otrzymają satysfakcjonującą je odpowiedź. Zamiast wdawać się w słowne potyczki, wysłuchiwać obwiniania czy oskarżeń, możesz skorzystać z przygotowanych wcześniej odpowiedzi typu „muszę się nad tym zastanowić”, „w tym momencie nie potrafię Ci udzielić odpowiedzi”, „teraz nie mam nic do dodania”. Jak podkreśla Gibson – „niekonkretność jest skuteczna, ponieważ nie prowadzi do powstawania napięć, a twoja śladowa reakcja czyni z ciebie mniej pożądanego przeciwnika”. Trudniejszym, ale bardzo skutecznym działaniem może być nazwanie i uważnienie uczuć drugiej osoby w tej sytuacji – „domyślam się, że czujesz teraz zdenerwowanie”, „rozumiem, że się tym martwisz”. Warto mieć na uwadze, że aby to było skuteczne, musi być autentyczne i opierać się na szczerym zainteresowaniu. 
  1. Prowadzenie interakcji
    W komunikacji z niedojrzałymi emocjonalnie osobami można dostrzec pewne wzorce – skupienie na sobie, trudność z przyjmowaniem odmiennej perspektywy, zamknięcie na argumenty drugiej strony, dążenie do zdominowania innych. W jaki sposób zadbać w tym o siebie? Możesz spróbować przejąć stery rozmowy i prowadzić ją na relatywnie bezpiecznych tematach. Możesz zadawać pytania o perspektywę rozmówcy_czyni, możesz zmienić temat na mniej elektryzujący. Możesz zawczasu przygotować listę takich „bezpiecznych” tematów – na przykład dotyczących serialu, książki, ulubionej restauracji… Pozostawanie aktywnym uczestnikiem rozmowy, nawet jeśli toczy się ona na bardzo bezpiecznych tematach, może okazać się dużo bardziej satysfakcjonujące niż dotychczasowe próby nawiązania głębszej rozmowy. 
  1. Zadbanie o przestrzeń dla siebie
    Przed wejściem w interakcję (niezależnie od tego, czy jest to spotkanie twarzą w twarz, czy rozmowa telefoniczna) warto zastanowić się, jak możesz w niej o siebie zadbać. Co możesz zrobić, aby stworzyć dla siebie bezpieczniejszą przestrzeń? Pomocne może być wyznaczenie pewnej granicy już na początku – określenie czasu, jaki możesz spędzić z tą osobą – „świetnie, że możemy się zdzwonić, mam właśnie wolne 15 minut”. Pamiętaj, że nie musisz zgadzać się na uczestniczenie w rozmowie na tematy, które są dla Ciebie trudne. Na przykład, jeśli niedojrzała emocjonalnie matka przy każdej sposobności opowiada Ci o zamężnych córkach swoich koleżanek podkreślając, że ona „ślubu się nie doczeka, a co dopiero wnuków”, nie musisz o tym rozmawiać. Powtarzanie, czasem jak zdarta płyta „Nie chcę o tym rozmawiać” lub kończenie rozmowy telefonicznej, kiedy pojawia się ten temat może być skuteczną strategią zadbania o siebie. Wytrwałość jest tu kluczem do sukcesu. Pamiętaj, że wycofanie się z interakcji jest formą troszczenia się o siebie. 
  1. Powstrzymanie niedojrzałej emocjonalnie osoby
    Jeśli rodzic stosuje wobec Ciebie przemoc w jakiejkolwiek formie, absolutnie nie musisz się na to godzić. Masz prawo zadbać przede wszystkim o siebie, nawet jeśli będzie to oznaczać całkowite wycofanie się z kontaktu. Reagując w konkretnej sytuacji, miej na uwadze przede wszystkim swoje bezpieczeństwo. Możesz ustalić pewne zasady kontaktu – na przykład umawianie się jedynie w miejscach publicznych, kiedy rodzic jest trzeźwy, prosić o obecność podczas spotkania bliską Ci osobę. 

Co jeszcze może pomóc na co dzień w kontaktach z niedojrzałymi emocjonalnie rodzicami?

Reagowanie niedefensywne – opanowanie tej techniki nie przychodzi łatwo, ale okazuje się bardzo pomocne w komunikacji z toksycznymi osobami. Aby działała z korzyścią dla Ciebie, będzie wymagać sporo ćwiczeń. Czym są niedefensywne odpowiedzi? W sytuacji, kiedy taka osoba stosuje typowe dla siebie zachowania (np. obwinianie, oskarżanie, zastraszanie, wpędzanie w poczucie winy) możesz spróbować odpowiedzi „Rozumiem, że tak się czujesz”, „Widzę, że mamy odmienne zdanie, to w porządku”, „Pozwól, że wrócimy do tego, kiedy nie będziemy zdenerwowani_e”, „Przykro mi, że źle się poczułaś z tym, co powiedziałam”. Co jeszcze dopisałbyś_abyś do tej listy? Wypowiedz te zdania na głos – najpierw oswajając się z nimi przed lustrem, następnie przećwicz je w rozmowie z bliską, zaufaną osobą. Jeśli będziesz mieć taką możliwość, użyj ich przy nadarzającej się sposobności (na przykład jakiejś sprzeczce z kimś, z kim czujesz się słabiej emocjonalnie związany). Kiedy poczujesz się z nimi wystarczająco pewnie, spróbuj użyć ich w sytuacji, która nie będzie generować dużego napięcia między Tobą a rodzicami – łatwiej będzie skorzystać z tej umiejętności, kiedy matka będzie krytykować Twój wybór butów niż partnera_ki życiowego_ej. 

Za co tak naprawdę jesteś odpowiedzialna_y w tej relacji? 

Dzieci wychowywane przez niedojrzałych emocjonalnie rodziców często mają tendencję do brania na siebie nadmiernej odpowiedzialności za nich. Odbarczenie się z niej może być kolejnym krokiem ku zdrowieniu. Zastanów się, na co faktycznie masz wpływ w tej relacji – czy możesz zmienić zachowanie dorosłej osoby? Czy możesz ponosić odpowiedzialność za jej wybory? Na górze kartki zapisz zdanie: „Moi rodzice są odpowiedzialni za…”. Jak chciałbyś_abyś je dokończyć? 

Tu nie chodzi ani o obwinianie ani o wybaczanie

Możesz nigdy nie przebić się przez fortyfikacje niedojrzałego emocjonalnie rodzica wzniesioną z zaprzeczania, zafałszowanego obrazu rzeczywistości i unikania przyjmowania informacji niezgodnych z jego pojmowaniem rzeczywistości. Zaakceptowanie faktu, że relacja z takim rodzicem nigdy nie przybierze takiej formy, na jaką liczysz jest trudne. Szczególnie, kiedy rodzic ma „momenty”, w których funkcjonuje w sposób dający nadzieję na zmianę. Wielu dorosłych ludzi wychowanych przez rodziców niedojrzałych emocjonalnie odczuwa potężne poczucie winy poruszając temat swego dzieciństwa na terapii czy nawet czytając książki o toksycznym rodzicielstwie. Pamiętaj, że celem czy psychoterapii, czy szukania wsparcia w literaturze, nie jest znalezienie winnego, a zadbanie o siebie i, przynajmniej częściowe, uzdrowienie. 

Literatura:

Lindsay Gibson – Dorosłe dzieci niedojrzałych emocjonalnie rodziców
Lindsay Gibson – Jak wyzwolić się spod wpływu niedojrzałych emocjonalnie rodziców
Susan Forward – Toksyczni rodzice

5 1 Głosuj
Article Rating
Subskrybuj
Powiadom o
guest

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

0 komentarzy
Inline Feedbacks
Zobacz wszystkie komentarze
0
Daj znać co myślisz o artykule! Zostaw komentarz! :)x
()
x