Kim są niedojrzali emocjonalnie rodzice?

W wychowaniu dziecka istotne jest zarówno zaspokajanie potrzeb fizycznych, takich jak jedzenie czy sen, jak i emocjonalnych: poczucia bezpieczeństwa, bliskości, akceptacji. Ale co w sytuacji, kiedy rodzic nie jest zdolny do zaspokajania tych emocjonalnych potrzeb? Co, jeśli nie ma w sobie wystarczającej wrażliwości i uważności, które pomagają adekwatnie reagować i spełniać potrzeby emocjonalne dziecka? Do takiej sytuacji może dojść, jeśli mamy do czynienia z niedojrzałymi emocjonalnie rodzicami. 

Wśród najważniejszych cech niedojrzałych emocjonalnie rodziców możemy wymienić egocentryzm, niski poziom empatii oraz brak zdolności do utrzymywania bliskich, obustronnie satysfakcjonujących relacji z innymi ludźmi. Całościowe podejście wychowawcze takich rodziców tworzy atmosferę napięcia, niepokoju i nieufności między rodzicem a dzieckiem. Takie środowisko domowe jest po prostu emocjonalnie niezdrowe dla dziecka. 

Zanim przyjrzymy się cechom, jakie przejawiają niedojrzali emocjonalnie rodzice, odpowiedzmy sobie na pytanie, czym w ogóle jest dojrzałość? Jak się ją definiuje i mierzy? Przede wszystkim,  osoba dojrzała jest zdolna zarówno do samodzielnego funkcjonowania jak i nawiązywania bliskich, satysfakcjonujących relacji z innymi. Potrafi myśleć zarówno obiektywnie, jak i abstrakcyjnie, charakteryzuje się zdrową wytrwałością w dążeniu do zamierzonego celu nie krzywdząc i nie wykorzystując przy tym innych. Przeszła proces zdrowej separacji od rodziny pochodzenia i buduje niezależne życie. Wykształciła w sobie poczucie własnego „Ja”, potrafi nazywać i adekwatnie regulować i tolerować swoje emocje. Jej relacje z innymi są dobre, m.in. dzięki empatii, umiejętności przyjmowania cudzej perspektywy i inteligencji emocjonalnej. Potrafi zadbać o potrzeby emocjonalne – zarówno swoje, jak i innych osób. 

Z kolei osoby określane jako niedojrzałe emocjonalnie będą przejawiać zupełnie inny zestaw cech i zachowań. Obok wymienionych wcześniej cech, warto zwrócić uwagę na poniższe: 

  • Niski poziom tolerancji na stres 

W sytuacjach stresowych mogą „tracić głowę” i uciekać się do nieadaptacyjnych strategii radzenia sobie – nadużywania substancji, ucieczki, wyładowania się na innych. Odzyskanie równowagi również może przychodzić z wysiłkiem i trwać dłużej. 

  • Brak elastyczności, upór 

Mogą cechować się swego rodzaj sztywnością poznawczą przejawiającą się nadmiernym przywiązaniem do danego stanowiska, niechętnym słuchaniem innych opinii bądź ich ignorowaniem. W dyskusjach mogą przyjmować postawę obronną i sztywno obstawać przy swojej racji, nawet wtedy, kiedy ich osąd obiektywnie jest całkowicie błędny. Faktyczny stan rzeczy ma tu mniejsze znaczenie niż to, co na podstawie odczuć wydaje się prawdziwe. 

  • Kierowanie się tym, co w danej chwili jest przyjemniejsze 

W trudnych sytuacjach mogą podejmować działania, które tu i teraz przyniosą natychmiastowe ukojenie, chociaż ich skutki mogą być katastrofalne. Przejawiać się to może bardziej subtelnie, np. Zmianami tematu ilekroć dotyczy on jakiejś nieprzyjemnej kwestii, wychodzeniem w trakcie rozmowy, jak i podejmowaniem pochopnych, często ryzykownych działań mogących mieć konsekwencje dla całej rodziny (np. Zaciągając długi hazardowe, znikając na kilka dni bez słowa, etc.) 

  • Brak szacunku do różnic światopoglądowych 

Wykazują irytację, kiedy ktoś, szczególnie bliska osoba, ma odmienne zdanie. Ponieważ dziecko postrzegają jako przedłużenie siebie, przyjęcie do wiadomości tego, że ma ono inny system wartości czy przekonań może być dla nich ogromnym wyzwaniem. Są przekonani, że wszyscy powinni myśleć w taki sposób, jak oni sami. 

  • Egocentryzm i skupienie na sobie 

Wykazują podszyte lękiem i niepewnością zaabsorbowanie swoją osobą – sprawdzają, na ile otoczenie jest gotowe zaspokoić ich potrzeby, czy nikt nie okazuje braku szacunku, czy są traktowani z oczekiwanymi honorami. Wiąże się to również z bardzo labilnym, uzależnionym od okoliczności zewnętrznych poczuciem własnej wartości. Przejawiać się to może w traktowaniu dziecka jako swego rodzaju powiernika i pocieszyciela, a kiedy nie chce ono słuchać rodzica – w obwinianiu go o to – „jesteś jedyną osobą, która mnie wysłucha, komu innemu mogę o tym powiedzieć?”. Jest to forma odwracania ról w rodzinie, o którym piszę poniżej. 

  • Tendencja do odwracania ról w rodzinie, stawianie siebie na pozycji dziecka, którego potrzeby powinny być zaspokajane w pierwszej kolejności 

Niedojrzali emocjonalnie dorośli stawiają siebie i swoje potrzeby na pierwszym miejscu i domagają się od dzieci zaspokajania tychże potrzeb. W rodzinach z takim/i rodzicem/rodzicami może dochodzić do zjawiska parentyfikacji, czyli traktowania dziecka jako osoby dorosłej i oczekiwania od niego dorosłych, często opiekuńczych zachowań wobec rodzica. Przykładem może być zwierzanie się dziecku z problemów małżeńskich, oczekiwanie od niego udzielania rad i służenia wsparciem. Domagają się takich zachowań, jakich dziecko mogłoby oczekiwać od rodzica. 

  • Autoreferencyjność

Niezależnie od tematu rozmowy, odnoszą go do siebie i swoich doświadczeń. Słuchając, jak dziecko opowiada o nadmiarze pracy domowej, mogą zacząć opowiadać o swoich trudnych chwilach w pracy. Matka rozmawiająca z synem o jego kryzysie w relacji może momentalnie odnieść to do swojej sytuacji z mężem i zacząć na niego narzekać. Kiedy dziecko chwali się swoim osiągnięciem, rodzic opowiada o swoich dokonaniach. Pokazuje to ogromną potrzebę bycia w centrum zainteresowania. Jeśli cechują się dobrymi kompetencjami społecznymi, zachowanie to może być bardziej subtelne, przejawiające się np. Nie zadawaniem pytań, brakiem chęci do zgłębienia tematu czy zrozumienia sytuacji drugiej osoby. 

  • Pozbawieni zdolności do autorefleksji 

Trudno im dostrzec rolę, jaką odgrywają w danej sytuacji – jaki mógł być ich udział w konflikcie, w jaki sposób mogli przyczynić się do powstania problemu. Nie zastanawiają się nad motywami swojego działania ani jego skutkami na innych. 

  • Niski poziom empatii 

Słabo rozwinięta zdolność odczuwania empatii jest jedną z głównych cech osób niedojrzałych emocjonalnie. Wynika to z trudności z rozumieniem i nazywaniem swoich emocji, przyjmowania czyjejś perspektywy i ograniczonej autorefleksji. Bez prawdziwej empatii, obejmującej zdolność do utożsamiania się z uczuciami innych, niemożliwe jest budowanie bliskich emocjonalnie relacji. 

Niedojrzali emocjonalnie rodzice najczęściej sami tez mają trudne doświadczenia z własnego dzieciństwa, w którym mogła pojawić się przemoc, zaniedbanie lub nadmierna kontrola, opuszczenie przez bliską osobę czy pozbawienia bezpiecznej więzi. Wcześniejsze pokolenia zupełnie inaczej traktowały dzieci i proces ich wychowania, co dawało pole do nadużyć – stosowania kar cielesnych, przemocy psychicznej, obarczania nadmierną odpowiedzialnością (np. wymaganie, aby starsze rodzeństwo opiekowało się młodszym odbarczając tym samym rodziców). Skutkiem tego rozwój emocjonalny był znacząco utrudniony. 

Co można zrobić, kiedy rozpozna się takie cechy u swojego rodzica? Już samo nazwanie tego problemu może okazać się pomocne – może zdjąć poczucie nieadekwatności, wzbudzane przez ciągle niezadowolonego, domagającego się zaspokajania potrzeb rodzica. Pozwala też spojrzeć na swoje doświadczenia z nieco innej, bardziej wspierającej perspektywy i uznać krzywdę, z jaką wiązało się dorastanie u boku niedojrzałego emocjonalnie rodzica. Pogodzenie się z takimi doświadczeniami, postawienie granic rodzicowi w tej relacji jest jednak procesem. Samo zdanie sobie sprawy z wagi problemu, uważnienie swoich emocji i doświadczeń może być punktem wyjścia do zgłoszenia się na psychoterapię i zawalczenia o siebie i swoje dobro.

Lindsay Gibson – Niedojrzali emocjonalnie rodzice. Jak uwolnić się od przeszłości i zacząć nowe życie
Lindsay Gibson – Jak wyzwolić się spod wpływu niedojrzałych emocjonalnie rodziców  

5 1 Głosuj
Article Rating
Subskrybuj
Powiadom o
guest

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

0 komentarzy
Inline Feedbacks
Zobacz wszystkie komentarze
0
Daj znać co myślisz o artykule! Zostaw komentarz! :)x
()
x